Beeldend kunstenaar Thomas Demand initieerde een lezingencyclus als nevenprogramma bij zijn tentoonstelling in de Neue Nationalgalerie in Berlijn
Wie zijn je buren? Wil je je buren eigenlijk wel kennen? Schrijfster Herta Müller, de Nobelprijswinnares van dit jaar, vertelde er gisteravond over in de Neue Nationalgalerie in Berlijn.
Aanleiding voor de literaire avond was een lezingencyclus onder de Engelse titel How German is it?, naar de gelijknamige roman van Walter Abish. De avond met Müller was de veertiende in de serie, geïnitieerd door beeldend kunstenaar Thomas Demand wiens werk momenteel in de bovenzaal van de Neue Nationalgalerie hangt.
Naast de Roemeens-Duitse schrijfster Müller las ook de schrijfster Güner Yasemin Balci voor. Als kind van Turkse ouders in de Berlijnse volkswijk Neukölln was ze altijd erg nieuwsgierig wie er in de appartementen om haar heen woonden. Ze las een mooi verhaal voor. Tegenwoordig is de wijk waarin ze opgroeide een stuk homogener, dat vond ze jammer.
Nobelprijswinnares Herta Müller is nog lang niet uitgeschreven over Roemenië
Nobelprijswinnares Müller heeft op z’n zachtst gezegd vaak een wat ambivalentere relatie met haar buren gehad. Verschillende malen werd de in Roemenië bekende schrijfster door medewerkers van de Securitate in haar woning in Timişoara van haar bed gelicht, mede dankzij buren die hen van informatie voorzagen. “Een ding is zeker”, concludeerde Müller fijntjes, “je hebt je buren niet voor het uitkiezen.” De omstandigheden in haar vaderland zijn ondanks de omwentelingen in 1989 helaas niet echt verbeterd. “Er is een halve democratie nu, een dictator is weg, maar de situatie is niet echt veranderd. Het is een gestolen revolutie.” Herta Müller ging naar Duitsland nadat ze in 1987 een uitreisvisum wist te krijgen. Ze woont en werkt nu in Berlijn.
Uit het publiek kwam een vraag van een dame die zei voormalig DDR-burger te zijn. Of er nu wat veranderd is voor Müller, nu ze de Nobelprijs gewonnen heeft, en of ze veranderingen in haar werk voorziet, zou ze bijvoorbeeld ook over haar nieuwe Duitse buren kunnen schrijven? De schrijfster heeft voornamelijk de moeilijke politieke omstandigheden in Roemenië als onderwerp. “Ik heb nog nooit over dingen gepraat die ik nog niet gemaakt heb”, antwoordde ze diplomatiek, de vraagstelster vol ongeloof achterlatend.