De Muur is weg, al jaren. Wie zich afvraagt waar het ding ooit stond, kan in Berlijn nog een aardige zoektocht maken. Maar ooit stond ‘ie daar echt, de ultieme scheiding tussen Oost en West.
Vandaag is het precies 20 jaar geleden dat in Berlijn de Muur viel
En toen, het was onvoorstelbaar, op 9 november 1989 was het afgelopen: de Muur viel. Bij de Bornholmer Brücke mochten de DDR-burgers ‘ab sofort, unverzüglich’ naar het Westen toe, een maatregel toegezegd door politbureaulid Günter Schabowski. En velen deden dat ook meteen. Via een piepklein deurtje naast de officiële grensovergang stapten Oost-Berlijners, vol ongeloof en hevig geëmotioneerd, de grens over. De weg naar de vrijheid was een feit.
Behalve de Val van de Muur in Berlijn zijn er in 1989 talloze andere gebeurtenissen geweest die van belang waren voor de grote ommezwaai die werd bewerkstelligd.
Bijzonder waren de volksopstanden in de Baltische staten. Inwoners van Litouwen, Letland en Estland trokken naar de snelwegen die de grote steden met elkaar verbonden en gaven elkaar de hand. Zo werd een overweldigende menselijke keten gevormd van maar liefst zeshonderd kilometer lang!
Ook de demonstraties in Leipzig en Dresden waren indrukwekkend. Al maandenlang voor die roemruchte Val van de Muur in november gingen iedere maandagavond stedelingen de straat op. Een soort burgerlijke ongehoorzaamheid was het, waarbij er eigenlijk niets strafbaars werd gedaan, behalve dat er iedere week steeds meer deelnemers op straat verschenen. Tot er op het eind drommen mensen rondliepen. Op de ring in Leipzig hadden zich uiteindelijk 300.000 mensen verzameld, een meute waar geen stasi meer tegen op kon.
Na de Val van de Muur volgde helaas ook nog een bloedige opstand. In Roemenië vielen nogal wat slachtoffers toen Ceauşescu het volksoproer in eerste instantie met geweld wilde neer slaan. Toch werd de opstand ook hier een succes, wat de dictator en zijn vrouw op de dood kwam te staan. Wie ze ooit zag, vergeet de journaalbeelden uit december 1989 nooit meer.
Op de laatste dag van het jaar ’89 volgde het klapstuk van de omwentelingen in Europa met de verkiezing van Václav Havel tot president van Tsjecho-Slowakije. De fluwelen revolutie was voltooid.
De vreugde van de overwinning drong in heel Europa door, ook in het westen. Het jaar 1989 zou voor altijd symbool blijven van fenomenale verandering.